معرفی ازون تراپی و پی آر پی
شما چه اطلاعاتی از ازون درمانی دارید؟ و آیا میدانید نحوه درمان با این مدالیته درمانی به چه شکل میباشد؟
در دنیای پزشکی، پزشکان برای درمان انواع مشکلات مفصلی و عضلانی از ازون تراپی بهعنوان یکی از درمانهای مؤثر استفاده میکنند.
بسیاری از مشکلات از قبیل فتق دیسکهای ستون فقرات، تنگیهای کانال نخاعی، زخمهای ناشی از بیماری دیابت و … از طریق ازون درمانی قابل درمان میباشند.
این روش در دنیای امروز روشی نسبتاً جدید و مدرن محسوب میشود و شاید بتوان گفت روشی مدرنتر از کورتوندرمانی و حتی جایگزینی برای آن است.
البته این نوع درمان، روشی سالم در درمانهای عضلانی و مفصلی است. نوع درمان به این شکل است که گاز ازون بر اساس غلظتی که پزشک تشخیص میدهد، درون بافت تزریق شده و بر اساس انرژی ایجادشده در تبدیل گاز به اکسیژن، فرآیند درمان انجام میپذیرد.
باید به این نکته مهم اشاره کرد که ازون درمانی دارای خاصیت ضد درد و ضد التهابی بوده و در نتیجه باعث ترمیم بافتهای آسیبدیده خواهد شد.
ازون چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
مولکولی که ازون از آن تشکیل میشود دارای ۳ اتم اکسیژن است.
اگرچه ازن میتواند اثرات خطرناکی داشته باشد، پژوهشگران معتقدند که این ماده در صورت استفاده کنترلشده، تأثیرات درمانی فراوانی دارد.
در سال ۲۰۰۳ سازمان غذا و داروی آمریکا استفاده از ازن تراپی را ممنوع کرد، اما در سال ۲۰۱۹ موضع خود را تغییر داده و در مورد استفاده از آن اخطارهایی صادر کرده است.
ازن در اتمسفر زمین را از اشعه UV حفظ میکند، اما در سطح زمین گاز آلودهکننده هوا محسوب میشود.
ازن در صورت تنفس مضر است و میتواند باعث سرفه و تشدید علائم آسم شود؛ همچنین ممکن است باعث بروز علائم سرماخوردگی در برخی بیماران تزریقشده گردد.
مکانیزم عملکرد ازون تراپی
بهطور خلاصه، مکانیزم عملکرد ازون تراپی را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- غیرفعال کردن باکتریها، ویروسها و سایر عوامل بیماریزا از طریق اکسیداسیون دیواره سلولی
- فعال کردن متابولیسم اکسیژن با فراهم کردن اکسیژن در بافت
- کمک به تکثیر آنزیمها
- فعال کردن سیستم ایمنی بدن با عملکرد آنتیاکسیدانی
روش تزریق ازون تراپی
پس از اینکه بیمار جهت درمان با ازون انتخاب شد، شرایط درمان، عوارض احتمالی و بهطور کلی نحوه انجام درمان برای بیمار توضیح داده میشود.
در این شرایط، تمامی اقدامات بهداشتی و موارد استریلیزاسیون رعایت شده و بیمار—for example در درمان ستون فقرات—در حالت دمر و روی شکم قرار میگیرد و دیسکهای دارای مشکل مشخص میشوند.
ابتدا جهت بیحسی، تزریقی در ناحیه مشخصشده انجام میشود. تا این مرحله هنوز ازون وارد عمل نشده است.
پس از بیحس شدن موضع، سوزن حامل گاز ازون وارد ناحیه مورد نظر شده و پس از تعیین نقطه دقیق توسط مانیتورینگ جلوی بیمار، تزریق انجام میپذیرد.
این اقدام توسط پزشک متخصص دورهدیده انجام میگیرد و بهطور کلی بدون خطر است.
بهطور کلی میتوان گفت ازون تراپی در مقایسه با عمل جراحی کمر، گردن و … بسیار کمهزینهتر و کمعارضهتر میباشد.
موارد کاربرد ازون تراپی
ازون تراپی برای درمان هرگونه درد اسکلتی ـ عضلانی مورد استفاده قرار میگیرد، از جمله:
- ازون تراپی کمر درد و گردن درد
- آسیبدیدگی تاندون روتاتور کاف
- آرتروز زانو و لگن (درمان لگن در این روش کمتر نتیجهبخش است)
- بیرونزدگی و فرسودگی دیسک کمر و گردن
- سندرم تونل کارپال
- درد عصب و رگ سیاتیک
- سینوزیت (شدید یا ملایم)
- اختلال آرنج تنیسبازان (تنیس البو)
- درد و اختلالات لگن
- عفونتهای دندان
- بهبودی بعد از جراحی مفاصل
- شکستگیهای غیرقابل درمان
- جراحات و آسیبدیدگیهای ورزشی
- دیابت، آرتروز مفاصل، هرنی دیسک
- بیماریهایی مانند اماس، آلزایمر، روماتوئید آرتریت و برخی موارد خاص دیگر
تأثیر ازون تراپی در آرتروز زانو
در مجله PLOS ONE تحقیقی در مورد تأثیر ازون تراپی در آرتروز زانو منتشر شده است. این تحقیق بر روی ۹۸ بیمار مبتلا به آرتروز زانو انجام شد.
نیمی از بیماران، آمپولهای ازون را بهصورت هفتهای یک بار و به مدت ۸ هفته دریافت کردند و نیم دیگر آمپولهای پلاسبو دریافت نمودند.
نتیجه نشان داد بیمارانی که ازون دریافت کرده بودند، از نظر کاهش درد و بهبود عملکرد نتایج بهتری داشتند و هیچکدام از بیماران اثرات جانبی جدی گزارش نکردند.
اثر ضد درد و ضد التهابی ازون تراپی در زانو از طریق عملکرد آنتیاکسیدانی و جلوگیری از تولید پروستاگلاندینها حاصل میشود.
ازون تراپی در بیرونزدگی دیسک کمر و گردن
در درمان بیرونزدگی دیسک، از مخلوط اکسیژن و ازون استفاده میشود.
این محلول مستقیماً به داخل دیسک بیرونزده تزریق شده و باعث کاهش حجم دیسک میشود.
این فرآیند به دلیل اکسیداسیون پروتئوگلیکنها—که پروتئینهای موجود در نوکلئوس پالپوزوس (بخش ژلهای مرکزی دیسک) هستند—رخ میدهد.
کاهش حجم دیسک منجر به کاهش فشار روی عصبها و در نتیجه کاهش درد میشود.
این روش در مقایسه با دیسککتومی یا سایر جراحیهای دیسک، زمان ریکاوری کمتر و عوارض محدودتری دارد و از نظر هزینه نیز مقرونبهصرفهتر است.
عوارض احتمالی ازون درمانی
از آنجایی که این درمان توسط پزشکان متخصص و باتجربه انجام میشود، معمولاً بدون عارضه خاصی است.
با این حال، مانند هر روش درمانی، ممکن است عوارض محدودی مشاهده شود، از جمله:
- آسیب ریشههای عصبی
- عفونت دیسک
- خونریزی شبکیه
تاکنون گزارشی از عوارض شدید ناشی از تزریق ازون ارائه نشده است، اما عوارض خفیفی مانند درد گذرا یا قرمزی در محل تزریق قابل انتظار میباشد.
تعداد جلسات ازون تراپی
در اغلب بیماران، یک جلسه ازون درمانی کافی است و علائم بیماری در همان جلسه کاهش پیدا میکند.
در صورت نیاز و برای تحریک بیشتر بافت و بهبودی کاملتر، میتوان تا چهار جلسه تزریق ازون را بدون بروز عارضه انجام داد.
آمپول پی آر پی (PRP) چیست؟
پی آر پی یکی دیگر از روشهای غیرجراحی و نوین درمانی است که با تحریک فرآیندهای ترمیمی طبیعی بدن در ساختار اسکلتی ـ عضلانی، باعث بهبود بافتهای مختلف میشود.
این روش امروزه برای درمان التهاب عضلات و تاندونها، پارگیها، کشیدگیهای عضلانی و آسیبهای ورزشی کاربرد دارد.
در مورد مدت زمان اثرگذاری، پی آر پی میتواند در بسیاری از موارد یک روش درمانی با اثر طولانیمدت و حتی پایدارتر نسبت به روشهای رایج کاهش درد باشد.
پی آر پی چگونه تهیه میشود؟
آمپول پی آر پی از گردآوری پلاکتهای خون خود بیمار تهیه میشود و به تسریع روند ترمیم تاندونها، رباطها، عضلات و مفاصل کمک میکند.
این آمپولها از سیستم درمانی خود بدن بیمار گرفته میشوند تا مشکلات اسکلتی ـ عضلانی را بهبود بخشند.
اجزای پی آر پی
- پلاسما: بخش مایع خون که از آب و پروتئین تشکیل شده است
- پلاکت: عامل انعقاد خون و محرک فرآیندهای ترمیم و رشد بافت
پلاکتها نقش مؤثری در فرآیند درمان خودبهخودی بدن دارند.
مراحل تزریق پی آر پی
- گرفتن خون از بیمار
- سانتریفیوژ کردن خون برای جداسازی پلاکتها
- جمعآوری پلاکتهای تغلیظشده
- تزریق مستقیم PRP به بافت آسیبدیده
این فرآیند باعث بهبود مرحله التهاب، آزاد شدن فاکتورهای رشد و در نهایت کاهش درد و بهبود عملکرد میشود.
موارد استفاده از پی آر پی
- ریزش مو
- آسیبهای تاندونی و رباطی
- آسیبهای حاد پس از جراحی (مانند رباط صلیبی زانو و روتاتور کاف)
- آرتروز مفاصل (در برخی مطالعات حتی مؤثرتر از تزریق هیالورونیک اسید)
- جوانسازی و رفع چینوچروک
عوارض احتمالی پی آر پی
به دلیل تهیه شدن از خون خود بیمار، احتمال واکنش آلرژیک بسیار پایین است.
با این حال، عوارض احتمالی شامل آسیبهای عصبی یا بافتی نادر میباشد.
مراقبتهای بعد از تزریق پی آر پی
- استفاده از یخ هر دو ساعت یک بار
- خودداری از مصرف ایبوپروفن و آسپرین
چه مدت بعد از تزریق پی آر پی بهبودی حاصل میشود؟
پی آر پی برخلاف بسیاری از روشهای مرسوم، نتایج سریع و در عین حال ماندگاری دارد.
مدت زمان اثرگذاری به شدت عارضه و محل آسیب بستگی دارد، اما بهطور میانگین اغلب بیماران پس از ۴ تا ۶ هفته بهبود علائم را گزارش میکنند.
پی آر پی بهتر است یا ازون تراپی؟
این پرسش یکی از رایجترین سوالات بیماران است.
انتخاب بین ازون تراپی و پی آر پی به عوامل متعددی مانند نوع بیماری، شدت آسیب و شرایط فردی بیمار بستگی دارد.
در بسیاری از موارد، تصمیمگیری نهایی پس از بررسیهای بالینی و بر اساس تجربه پزشک انجام میشود و توضیحات تکمیلی در مقالات بعدی ارائه خواهد شد.
جمعبندی
ازون تراپی و پی آر پی (PRP) هر دو از روشهای نوین، کمتهاجمی و غیرجراحی در درمان دردهای اسکلتی ـ عضلانی محسوب میشوند که امروزه در بسیاری از مراکز درمانی معتبر مورد استفاده قرار میگیرند. ازون درمانی با کاهش التهاب، تسکین درد و بهبود اکسیژنرسانی به بافتها، گزینهای مؤثر در درمان دیسک کمر، گردن، آرتروز و دردهای مزمن مفصلی است. در مقابل، پی آر پی با استفاده از پلاکتهای خون خود بیمار، فرآیند ترمیم طبیعی بدن را فعال کرده و نقش مهمی در بازسازی تاندونها، رباطها و مفاصل ایفا میکند.
انتخاب بین ازون تراپی یا پی آر پی به نوع بیماری، شدت آسیب و شرایط فردی بیمار بستگی دارد و تصمیمگیری نهایی باید توسط پزشک متخصص انجام شود. در بسیاری از موارد، این روشها میتوانند جایگزین مناسبی برای جراحی بوده و با عوارض کمتر و دوره نقاهت کوتاهتر، به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کنند.
