مقدمه
پس از انجام فیزیوتراپی در منزل بعد از عمل زانو و بازگشت تدریجی توان حرکتی، بیمار وارد مرحلهی سوم درمان میشود.
در این مرحله، جلسات فیزیوتراپی در کلینیک بعد از عمل زانو بهصورت تخصصیتر ادامه پیدا میکند تا دامنهی حرکتی، قدرت عضلانی و الگوی صحیح راه رفتن به حالت طبیعی بازگردد.
اهمیت فیزیوتراپی در کلینیک بعد از عمل زانو
بسیاری از بیماران پس از ترخیص از بیمارستان، و برخی پس از اتمام دورهی فیزیوتراپی در منزل، برای تکمیل مراحل بهبود عملکرد زانو و اندام تحتانی به مرکز فیزیوتراپی مراجعه میکنند.
در این مرحله از درمان، دامنهی خم شدن زانو معمولاً به حدود ۹۰ تا ۱۱۰ درجه میرسد و از نظر باز شدن زانو نیز مشکلی وجود ندارد (صفر درجه).
در مواردی، دامنهی خم شدن زانو حتی تا ۱۱۵ درجه افزایش پیدا میکند که نشاندهندهی پیشرفت موفقیتآمیز روند فیزیوتراپی در کلینیک بعد از عمل زانو است.
تمرینات و مراحل درمان در فیزیوتراپی در کلینیک بعد از عمل زانو
درمان کلینیکی شامل تمرینات تخصصی برای بهبود قدرت، تعادل، حس عمقی و الگوی حرکتی صحیح بیمار است.
مراحل زیر بهترتیب و تحت نظر فیزیوتراپیست انجام میشوند:
- ادامه تمرینات با دستگاه CPM
- شروع تمرین سر دادن پا روی دیوار
- تمرینات برای بهدستآوردن دامنهی کامل اکستنشن زانو
- تمرینات کشش عضلات هامسترینگ و پشت ساق
- تمرینات پیشگیری از ایجاد lag Extension
- تمرینات قدرتی با وزنه برای رسیدن به قدرت نرمال عضلات
- تمرینات زنجیره بسته (ابتدا دوطرفه و سپس تکپا)
- جایگزینی واکر با عصای دستی (cane)
- استفاده از Taping در صورت درد زانو ناشی از کشکک
- تمرینات تعادلی و حس عمقی با استفاده از تخته تعادل
- تمرینات راه رفتن و بازآموزی Gait صحیح با فیدبک آینه
- استفاده از مدالیتیها برای کاهش درد، تورم و التهاب
- تمرینات پله و آموزش بالا و پایین رفتن صحیح
- تمرینات تردمیل و دوچرخه ثابت در مراحل پایانی
- تمرینات در آب و پیادهروی بعد از هفتهی ششم
- رساندن قدرت عضلات اندام عملشده به ۸۵٪ قدرت اندام سالم
نمونهای از تمرینات تخصصی زانو پس از تعویض مفصل
در ادامه، چند نمونه از تمرینات کلینیکی مؤثر در روند فیزیوتراپی در کلینیک بعد از عمل زانو آورده شده است:
۱. پمپاژ مچ پا
حرکات بالا و پایین بردن پا در مفصل مچ برای پمپاژ بهتر خون، کاهش تورم و تقویت عضلات ساق.
بیمار به پشت روی سطح صاف دراز میکشد و پنجهی پا را به سمت صورت و سپس پایین حرکت میدهد.
این تمرین باعث بهبود گردش خون و کاهش خطر DVT میشود.
۲. بلند کردن پا (Straight Leg Raise)
این تمرین با هدف تقویت عضلهی چهارسر ران انجام میشود.
بیمار به پشت دراز کشیده و پا را حدود ۱۵ درجه از زمین بلند میکند و ۱۰ ثانیه نگه میدارد.
۳. فشردن ران (Quad Setting)
خم و صاف کردن زانو به ارتفاع حدود ۵ سانتیمتر برای کاهش تورم.
۴. تمرین افزایش قدرت عضلهی چهارسر ران
زیر زانو یک حوله یا پتو لولهشده قرار میگیرد، بیمار ساق پا را به اندازه ارتفاع رولر بالا میبرد، ۵ ثانیه نگه میدارد و سپس استراحت میکند.
۵. تمرین دور و نزدیک کردن اندام (مفصل ران)
۶. تمرین افزایش دامنهی حرکتی زانو با پاشنه پا (Heel Slides)
کشیدن پاشنه به سمت باسن در حالت خوابیده برای افزایش خم شدن زانو و تقویت عضلات هامسترینگ.
۷. تمرین افزایش خم شدن زانو با نشستن روی صندلی
بیمار ساق را تا حد ممکن به زیر صندلی میبرد و چند ثانیه نگه میدارد.
۸. تمرین صاف کردن زانو و کشش عضلات پشت پا
تمرینات کششی ملایم برای بهبود اکستنشن کامل زانو.
۹. تمرین افزایش دامنه خم شدن زانو با صندلی و خم کردن تنه
بیمار روی صندلی مینشیند، زانو را خم کرده و تنه را به جلو میآورد. این تمرین برای بهبود حرکات روزمره مانند نشستن، بالا رفتن از پله و رانندگی ضروری است.
۱۰. تمرینات در آب، تمرینات تعادلی و تقویت عضلات پشت ساق و هامسترینگ
این تمرینات به بهبود هماهنگی و استقامت زانو کمک میکنند.
نکات مهم در فیزیوتراپی در کلینیک بعد از عمل زانو
- انجام تمرینات باید کاملاً تدریجی و زیر نظر فیزیوتراپیست انجام شود.
- درد خفیف در حین تمرین طبیعی است، اما در صورت درد شدید باید تمرین متوقف شود.
- هدف نهایی این مرحله، بازگشت کامل عملکرد زانو و رسیدن به قدرت و دامنهی حرکتی طبیعی است.
جمعبندی و مسیر بعدی درمان
در پایان مرحلهی فیزیوتراپی در کلینیک بعد از عمل زانو، بیمار باید بتواند بدون کمک، راه برود، از پله بالا و پایین برود و فعالیتهای روزمره را بدون درد انجام دهد.
ادامهی تمرینات سبک، پیادهروی منظم و حفظ وزن مناسب، از بازگشت درد یا خشکی مفصل جلوگیری میکند.
در صورت نیاز به پیگیریهای دورهای یا تمرینات تکمیلی، میتوانید با متخصصان کلینیک فیزیوتراپی سبلان شرق مشورت کنید تا برنامهی مناسب برای نگهداری و پیشگیری از عوارض تنظیم شود.
