آرتروز شانه اغلب در اثر استفاده بیش از حد از شانه و یا آسیب دیدگی شانه در گذشته رخ می دهد.
مفصل شانه یکی از پرتحرکترین مفاصل بدن است و همین تحرک بالا موجب میشود که بهمرورزمان بیشتر در معرض فرسایش قرار گیرد. آرتروز شانه معمولاً بهتدریج پیشرفت میکند و ممکن است فرد در ابتدا فقط کمی درد یا محدودیت حرکتی در هنگام فعالیتهای سنگین احساس کند، اما با گذشت زمان این علائم شدیدتر شده و فعالیتهای روزمره مانند پوشیدن لباس، خوابیدن روی شانه یا بلند کردن اجسام را دشوار میسازد.
آرتروز شانه نسبت به آرتروز زانو و لگن از شیوع کمتری برخوردار است و اغلب در افراد بالای ۵۰ سال رخ می دهد.
انواع آرتروز شانه
آرتروز شانه خود شامل چند نوع مختلف است:
-
آرتروز فرسایشی (استئوآرتریت): شایعترین نوع که در اثر فرسودگی غضروف ایجاد میشود.
-
آرتروز پس از آسیب (Post-traumatic): در اثر ضربه، دررفتگی یا شکستگی قدیمی شانه.
-
آرتروز روماتیسمی: ناشی از بیماریهای خودایمنی که سایر مفاصل بدن را هم درگیر میکند.
این تقسیمبندی در تشخیص و انتخاب نوع درمان اهمیت زیادی دارد.
این آرتروز به دلیل تخریب و فرسودگی غضروف مفصل شانه و در نتیجه آن سایش استخوان های مفصل شانه بر روی یکدیگر می شود.
نقش غضروف در مفصل شانه
غضروف مفصلی یک بافت صاف و لغزنده است که به استخوانها اجازه میدهد بدون درد و اصطکاک روی هم حرکت کنند. هنگامی که این بافت آسیب میبیند یا نازک میشود، استخوانها مستقیم با هم تماس پیدا کرده و درد، التهاب و خشکی ایجاد میشود.
درد و التهاب شانه ، خشکی شانه و محدود شدن حرکات شانه از مهم ترین علائم آرتروز شانه هستند.
سایر علائم شایع اما کمتر شناختهشده
-
درد شبانه بهویژه هنگام خوابیدن روی شانه مبتلا
-
ضعف عضلات اطراف شانه
-
کاهش قدرت گرفتن اشیا
-
احساس لقشدگی یا ناپایداری در مفصل
-
احساس “گیر کردن” شانه هنگام حرکت
هرگونه فعالیتی که موجب وارد آمدن فشار طبیعی یا شدیدی بر این مفصل شود می تواند منجر به آرتروز نیز شود.
فعالیتهایی که بیشترین فشار را وارد میکنند
-
ورزشهایی مانند وزنهبرداری، شنا، تنیس و کشتی
-
کارهای سنگین مانند بنایی، نجاری، نقاشی ساختمان
-
حرکات مکرر بالای سر مانند گذاشتن اجسام روی قفسههای بلند
-
حمل کیف یا بار سنگین روی یک شانه
هنگامی که غضروف از بین می رود استخوان ها عامل حفاظتی خود را از دست داده و بر روی یکدیگر ساییده می شوند.
ساییده شدن استخوان ها بر روی هم سبب ایجاد خارهای استخوانی در مفصل شده که خود عاملی در تشدید علائم و مشکلات ناشی از آرتروز است.
خار استخوانی چیست؟
خار استخوانی یا اُستئوفیت در واقع واکنش بدن برای جبران سایش مفصل است. بدن تلاش میکند سطح تماس را افزایش دهد، اما این خارهای استخوانی خود باعث درد، محدودیت حرکت و گیر کردن مفصل میشوند.
این خارهای استخوانی سبب بروز درد شدید شانه هنگام حرکت و به دنبال آن کاهش دامنه حرکتی شانه می شوند.
افرادی که از دست ها و شانه هایشان برای بلند کردن اجسام سنگین یا حرکات تکراری و پرفشار استفاده می کنند بیش از سایر افراد در معرض خطر ابتلا به آرتروز شانه قرار دارند.
علائم آرتروز شانه
- درد و التهاب مفصل شانه
- خشکی مفصل شانه که سبب محدود شدن حرکات شانه می شود.
- تشدید درد در هنگام حرکت دادن شانه
- شنیده شدن صدا از شانه هنگام حرکت دادن آن
- حساسیت مفصل به لمس و فشار
- ناتوانی در بلند کردن و حمل اجسام
- ناتوانی در انجام حرکاتی که نیارمند بالابردن دست ها به بالای سر هستند مانند شانه زدن موها و یا درآوردن و پوشیدن لباس
علائم پیشرفتهتر که ممکن است ظاهر شوند
-
تحلیل رفتن عضلات دلتوئید و عضلات گرداننده شانه
-
کاهش توان چرخش بازو
-
درد مداوم حتی در حالت استراحت
-
اشکال در خواب شبانه
-
احساس گیر کردن یا قفل شدن شانه هنگام چرخاندن بازو
دلایل و عوامل افزایش دهنده خطر
- آسیب دیدگی مفصل شانه در گذشته
- استفاده بیش از حد
- حرکات تکراری شانه
- وارد شدن فشار به شانه بطور مداوم
- اختلالات هورمونی
- افزایش سن
سایر عوامل دخیل در ایجاد آرتروز شانه
-
سابقه خانوادگی آرتروز
-
ابتلا به بیماریهای التهابی مزمن
-
ضعف عضلات اطراف شانه
-
وضعیتهای بدنی غلط مانند قوز پشت یا افتادگی شانهها
-
عدم درمان مناسب آسیبهای قبلی مانند دررفتگی شانه
درمان آرتروز شانه
خوشبختانه در اغلب موارد روش های غیر جراحی همچون فیزیوتراپی و ورزش می توانند شرایط فرد مبتلا به آرتروز شانه را بهبود بخشند و تنها در صورتی که راهکارهای غیر جراحی نتوانند کمکی به بهبود شرایط بیمار بکنند جراحی انجام می گیرد.
تشخیص آرتروز شانه چگونه انجام میشود؟
پزشک برای تشخیص دقیق معمولاً از روشهای زیر استفاده میکند:
-
معاینه بالینی مفصل
-
بررسی دامنه حرکتی
-
گرفتن عکس رادیوگرافی (X-ray) برای بررسی فضای مفصلی و خارهای استخوانی
-
در موارد خاص MRI جهت بررسی بافتهای نرم و وضعیت غضروف
استراحت دادن به شانه و اجتناب از حرکت دادن آن برای کمک به تسکین درد ضروری است.
با تجویز پزشک می توان از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند دیکلوفناک ، ناپروکسن و ایبوپروفن استفاده کرد.
داروهای کورتیکواستروئیدی تزریقی نیز در صورت درد شدید شانه که مانع از انجام فعالیت ها شده توسط پزشک متخصص تجویز می شود.
فیزیوتراپی که شامل تمرینات ورزشی و استفاده از مدالیته هایی همچون لیزر تراپی ، منوال تراپی و الکتروتراپی می شود موثرترین راهکار درمان آرتروز شانه است که در کلینیک فیزیوتراپی سبلان شرق به مراجعه کنندگان عزیز ارائه می شود.
فیزیوتراپی دقیقاً چه کمکی میکند؟
-
کاهش التهاب و درد
-
افزایش خونرسانی به مفصل
-
بهبود حرکت مفصل بدون فشار
-
تقویت عضلات کتف، شانه و بازو
-
اصلاح الگوهای حرکتی اشتباه
-
جلوگیری از پیشرفت آرتروز
تمرینات فیزیوتراپی با هدف تقویت عضلات حرکت دهنده شانه و کشش رباط های شانه به کاهش و تسکین علائم بیماری کمک زیادی می کند.
نمونه تمرینات مؤثر برای آرتروز شانه
(تمرینها فقط به عنوان مثال هستند؛ انجام آنها باید تحت نظر فیزیوتراپیست باشد.)
-
تمرینات کششی عضلات سینه و پشت
-
تقویت عضلات روتاتور کاف
-
بالا بردن دست با کمک دیوار
-
چرخش ملایم بازو با طناب یا کش ورزشی
-
تمرینات اصلاح وضعیت بدن
راهکارهای پیشگیری از بدتر شدن آرتروز شانه
-
گرم کردن قبل از فعالیتهای بدنی
-
حفظ وضعیت صحیح هنگام نشستن یا کار کردن
-
پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین
-
انجام منظم تمرینات تقویتی
-
درمان بهموقع آسیبهای شانه
سوالات متداول درباره آرتروز شانه
آیا آرتروز شانه درمان قطعی دارد؟
درمان قطعی برای آرتروز وجود ندارد، اما با فیزیوتراپی و مدیریت درست میتوان درد را بهطور قابلتوجهی کاهش داد.
آیا آرتروز شانه باعث ناتوانی دائمی میشود؟
در صورت درماننکردن ممکن است دامنه حرکتی محدود شود، اما بیشتر بیماران با فیزیوتراپی وضعیت بسیار بهتری پیدا میکنند.
آیا تزریق ژل یا اوزونتراپی مؤثر است؟
گاهی در مراحل متوسط استفاده میشود، اما جایگزین فیزیوتراپی نیست و باید تحت نظر پزشک انجام شود.
