خار پاشنه پا عارضهای شایع در میان افراد است که به دلیل ایجاد یک زایده استخوانی در پاشنه پا رخ داده و سبب درد، ناراحتی و اختلال در راه رفتن میشود. فیزیوتراپی خار پاشنه یکی از مؤثرترین روشهای درمان این عارضه بوده و به کاهش درد و افزایش عملکرد پا کمک میکند.
چطور به خار پاشنه مبتلا میشویم؟
از عوامل دیگری که میتواند در تشکیل خار پاشنه دخیل باشد، کشیدگی عضلات و رباطهای ناحیه پا و پارگی مکرر غشای پوشاننده استخوان پاشنه میباشد. این مشکلات معمولاً در اثر استفاده نادرست از پا، فعالیت بیش از حد یا ضعف عضلات ایجاد میشوند و در نهایت باعث التهاب فاشیای کف پا و تشکیل خار پاشنه میگردند.
ورزشکاران
خار پاشنه در ورزشکاران، خصوصاً ورزشهایی که شامل دویدن، پرش و فرودهای مکرر هستند، بسیار شایع است. فشاری که این حرکات بر کف پا وارد میکنند میتواند منجر به التهاب و ایجاد خار پاشنه شود. در این موارد، فیزیوتراپی خار پاشنه برای ورزشکاران بهترین راه جهت بازگشت سریعتر به فعالیت ورزشی است.
کفش نامناسب
استفاده از کفش نامناسب، علیالخصوص کفشهایی که قادر به حفظ قوسهای کف پا نیستند، و اضافه وزن بیش از حد ریسک ابتلا به خار پاشنه را افزایش میدهد. انتخاب کفش استاندارد و دارای کفی مناسب، یکی از اولین توصیهها در درمان و پیشگیری از خار پاشنه است.
بیماری خار پاشنه عارضهای شایع است بهطوریکه تقریباً ۳۰ درصد از افراد در طول زندگی این مشکل را تجربه میکنند.
فعالیت طولانی مدت
ایستادن طولانیمدت یا قدم برداشتن پس از بلند شدن از حالت نشسته باعث تشدید درد میشود. این موضوع معمولاً به دلیل سفتی عضلات ساق و التهاب فاشیای کف پا است.
تفسیر درد خارپاشنه
درد خار پاشنه، دردی مبهم است اما ممکن است به صورت درد تیز نیز احساس شود. فرد مبتلا احساس میکند چیزی مانند سوزن داخل پاشنه پا فرو میرود که در اثر فشارهایی مانند راهرفتن سبب ایجاد درد میشود.
محل احساس درد معمولاً مرکز پاشنه یا لبه داخلی آن است. شدت درد در ابتدای صبح، پس از بیدار شدن و نیز بعد از استراحت بیشتر بوده و در طول روز کاهش مییابد.
راه رفتن روی سطوح سخت و ناهموار و حمل اشیای سنگین، سبب تشدید درد میشود. درد هنگام راه رفتن موجب میشود فرد فشار کمتری به پا وارد کند که این وضعیت به مرور به لنگیدن فرد میانجامد.
این لنگیدن بهتدریج ممکن است سبب بروز مشکلاتی در ستون فقرات کمری و زانو شود.
دیابت، سن بالا، وزن اندازی بیشتر روی یک پا، فعالیت بدنی بیش از حد و صافی کف پا یا قوس بیش از حد آن هم خطر ابتلا به خار پاشنه را افزایش میدهد.
در این مطلب به علائم، درمانها، فیزیوتراپی خار پاشنه و راههای پیشگیری میپردازیم.
علائم خار پاشنه
اگر به این بیماری مبتلا شده ای علائم آن به شرح زیر میباشد:
- درد در کف پاشنه پا
- تشدید درد هنگام قدم برداشتن بخصوص در ابتدای حرکت
- درد و سفتی پاشنه پا
- احساس سوزش یا درد در پایین پا
- التهاب کف پا
- سختی در بالا رفتن از پله ها به دلیل خشکی پاشنه پا
دلایل و عوامل افزایش دهنده خطر
در ادامه عواملی که درد ناشی از خارپاشنه را تشدید میکند بررسی خواهیم کرد همچنین عواملی که برای این عارضه بسیار خطرناک است.
- وارد شدن استرس یا آسیب به بافت پاشنه پا
- چرخش بیش از حد پاها هنگام راه رفتن به سمت داخل
- راه رفتن روی سطوح سخت و ناهموار
- پوشیدن کفش ها نامناسب
- سفتی عضلات ساق پا و یا تاندون آشیل
- دویدن و راه رفتن به مدت طولانی
- ایستادن به مدت طولانی
- اضافه وزن بیش از حد
- قوس بیش از اندازه ی کف پا
- صافی کف پا
- کشیدگی ماهیچه ی پشت ساق پا
- کشیدگی تاندون پشت پا
روش درمان خار پاشنه
برای درمان خار پاشنه استفاده از کفش های مناسب که علاوه بر حفظ قوس های کف پا ، یک پد نرم هم در ناحیه پاشنه داشته باشد از موارد ضروری در روند درمان است.
استفاده از اسپلینت هایی که در طول شب مورد استفاده قرار می گیرد هم برای بیماران توصیه می شود.
کاهش سطح فعالیت و کاهش فعالیت هایی که نیزمند راه رفتن به مدت طولانی هستند تا بهبودی علائم لازم است.
استفاده از کفی های طبی مخصوص خار پاشنه و یا پد های طبی خار پاشنه می تواند به کاهش درد حین راه رفتن کمک کند.
قرار دادن کمپرس سرد در محل دردناک به کاهش درد و التهاب کمک می کند.
دارو درمانی این بیماران شامل استفاده از استامینوفن ، ایبوبروفن و ناپروکسن است.
در بعضی بیماران تزریق کورتیکو استروئید در ناحیه مورد نظر برای کاهش التهاب و درمان علائم استفاده می شود.
اگر با استفاده از درمان های غیر جراحی به مدت ۹ تا ۱۲ ماه به نتیجه نرسد از جراحی برای کاهش درد و به دست آوردن حرکت استفاده می شود. این جراحی شامل آزادسازی فاشیای کف پا و یا برداشتن خار پاشنه می باشد.
یکی از بهترین راه های درمان، فیزیوتراپی خار پاشنه است که در زیر به آن می پردازیم.
درمان خار پاشنه پا با فیزیوتراپی
فیزیوتراپی خار پاشنه یکی از بهترین روش های درمان برای خارپاشنه است.
به طور خلاصه فیزیوتراپی خار پاشنه شامل موارد زیر است:
- کشش و آزاد سازی عضلاتی که هنگام ایجاد خار پاشنه درگیر می شود ؛ مانند عضلات ساق پا و کف پا
- استفاده از جریان های ضد درد مانند TENS
- استفاده از دستگاه اولتراسوند
- ماساژ و آزاد سازی فاشیای کف پا و کشش پا
- استفاده از شاک ویو
- به کار بردن نوار های تیپ در ناحیه پا
حال به هر یک از موارد گفته شده می پردازیم.
متخصص فیزیوتراپی برای درمان خار پاشنه از مدالیته های درمانی همچون درمان دستی، تمرین درمانی، ماساژ درمانی، اولتراسوند و سوزن خشک برای درمان خار پاشنه استفاده می کند.
شاک ویوتراپی خارپاشنه
یکی از موثرترین راه های درمانی خار پاشنه، شاک ویو تراپی است. شاک ویو یک روش درمانی غیر تهاجمی جدید است که با شکل گیری عروق خونی و افزایش ارسال مواد مغذی به ناحیه آسیب دیده یک واکنش درمانی را آغاز می کند.
این امواج صوتی بسیار پر انرژی هستند و بافت تاندون آسیب دیده را تحریک می کنند.
این کار باعث تحریک فرآیند درمان و متوقف سازی التهاب مزمن می شود. معمولا پس از ۴ تا ۸ جلسه درمانی، بیماری فرد بهبود پیدا می کند.
فواید شاک ویو تراپی خارپاشنه
از فواید آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش التهاب های مزمن
- آزادسازی نقاط ماشه ای ایجاد کننده درد
- تولید کلاژن های بیشتر
- تشکیل رگ های جدید
- کاهش دردهای مزمن
- ترمیم سریع تر
- عملکرد بهتر
- افزایش کیفیت زندگی
فیزیوتراپی حرکتی درمان خارپاشنه
روش های فیزیوتراپی خار پاشنه سبب افزایش گردش خون و کاهش التهاب و درد شده و ترمیم آسیب ایجاد شده کمک می کنند.
تمرینات تقویتی که توسط متخصص فیزیوتراپی به بیمار آموزش داده می شوند سبب کشش عضلات تحت فشار یا فاسیا کف پا شده و از این طریق سبب کاهش فشار وارد بر فاسیا و تسکین درد و ناراحتی می شود.
همچنین علاوه بر تجویز ورزش های درمانی، استفاده از چسبهای ورزشی مخصوص یا همان Taping نیز بسیار موثر است زیرا باعث کاهش فشار وارده بر فاشیای پلانتار شده و بنابراین موجب تسکین درد میشود.
سایر درمانها
برخی از درمان های دیگر که برای خارپاشنه مورد استفاده قرار میگیرد به شرح زیر است.
آتل شب
گاهی اوقات پزشک توصیه می کند که هنگام خواب آتل بپوشید که ساق پا و قوس پا را کشیده نگه دارد. این کار باعث می شود شب ها ناحیه کف پا و تاندون آشیل در حالت کشش قرار داشته باشد.
ماساژ
تکنیکهای ماساژ سفتی و فشار داخلی را کاهش میدهد و عضلههای ساق پا و پلانتار فاسیا را تحت کشش قرار میدهد. خود بیمار نیز میتواند با غلتاندن یک قوطی یخ زده و سرد یا توپ پلاستیکی سفت زیر قوس کف پا عمل ماساژ را انجام دهد.
کفش طبی
در بعضی موارد پزشک به منظور توزیع متناسبتر فشار استفاده از کفی طبی یا کفش طبی را توصیه می کند.
تزریق
تزریق داروی استروئیدی در ناحیه دردناک کف پا می تواند تسکین درد ایجاد کند.
اما تزریق های متعدد نیز توصیه نمی شود زیرا می تواند فاسیای کف پا شما را ضعیف کرده و احتمالاً باعث پارگی آن شود.
عمل جراحی
تعداد کمی از افراد برای جدا کردن فاشیای کف پا ازاستخوان پاشنه پا به عمل جراحی نیاز دارند.این فقط به عنوان یک گزینه تنها در مواردی است که درد شدید باشد و سایر درمان ها با شکست مواجه شوند. می تواند به صورت یک روش باز یا از طریق یک برش کوچک با بی حسی موضعی انجام شود.
درمان های خانگی خار پاشنه
- پوشیدن کفش های مناسب
- پا برهنه راه نروید
- کفش های فرسوده نپوشید
- استفاده از یخ
- وزن مناسب
- اصلاح قوس کف پا با ورزش های مناسب
پیشگیری از خار پاشنه
رعایت موارد زیر می توانند از ایجاد خار پاشنه جلوگیری کنند:
- استفاده از کفش های مناسب که قوس های کف پا را حفظ کند و قابلیت جذب شوک های ناگهانی وارده به پا را داشته باشد
- گرم کردن و انجام فعالیت های کششی قبل از هر فعالیت بدنی
- استراحت مناسب حین انجام فعالیت های ورزشی سنگین
- رساندن وزن بدن به حد مناسب
جمعبندی
خار پاشنه یکی از شایعترین دلایل درد پاشنه پا است که میتواند انجام فعالیتهای روزانه را دشوار کند. خوشبختانه فیزیوتراپی خار پاشنه بهعنوان مؤثرترین و ایمنترین روش درمان، نقشی مهم در کاهش التهاب، بهبود حرکت و رفع درد ایفا میکند. تکنیکهایی مانند شاکویو، اولتراسوند، ماساژ درمانی، تمرینات کششی و تقویتی، و استفاده از تیپینگ همگی به بازسازی بافت، کاهش فشار روی فاشیای کف پا و بازگشت بیمار به فعالیت عادی کمک میکنند.
با انتخاب کفش مناسب، کنترل وزن، انجام تمرینهای پیشگیرانه و پیگیری درمانهای تخصصی میتوان از بازگشت درد و ایجاد دوباره خار پاشنه جلوگیری کرد. اگر دچار درد مداوم پاشنه هستید، مراجعه به فیزیوتراپیست میتواند بهترین قدم برای شروع روند بهبودی باشد.
پرسشهای متداول درباره خار پاشنه و فیزیوتراپی
۱. آیا فیزیوتراپی بهترین روش درمان خار پاشنه است؟
بله. فیزیوتراپی خار پاشنه یکی از مؤثرترین و کمخطرترین روشهای درمان است که با کاهش التهاب، تقویت عضلات و اصلاح الگوهای حرکتی به درمان قطعی کمک میکند.
۲. چند جلسه فیزیوتراپی برای درمان خار پاشنه لازم است؟
معمولاً بین ۶ تا ۱۲ جلسه بسته به شدت التهاب و شرایط فرد نیاز است. در موارد حاد، گاهی جلسات بیشتری توصیه میشود.
۳. آیا شاکویو تراپی برای خار پاشنه مؤثر است؟
بله. شاکویو یکی از قویترین روشهای درمانی است که با تحریک بافت و افزایش جریان خون، التهاب مزمن را کاهش داده و روند ترمیم را سرعت میبخشد. بنابراین یکی از روشهای مؤثر در فیزیوتراپی خار پاشنه است.
۴. آیا خار پاشنه با استراحت بهتنهایی درمان میشود؟
استراحت میتواند درد را کم کند، اما معمولاً بهبود کامل ایجاد نمیکند. برای درمان ریشهای، فیزیوتراپی و تمرینات اصلاحی ضروری هستند.
۵. آیا خار پاشنه با جراحی درمان میشود؟
جراحی تنها زمانی توصیه میشود که درمانهای غیرجراحی طی ۹ تا ۱۲ ماه نتیجه ندهند. بیشتر بیماران بدون جراحی بهبود پیدا میکنند.
۶. آیا پیادهروی برای خار پاشنه ضرر دارد؟
پیادهروی روی سطوح سخت یا طولانیمدت درد را تشدید میکند. بهتر است تا بهبود التهاب، میزان پیادهروی کاهش یابد و از کفش مناسب استفاده شود.
۷. آیا کفی طبی برای درمان خار پاشنه لازم است؟
بله. کفی طبی فشار را روی پاشنه توزیع میکند و فشار وارد بر فاشیای کف پا را کاهش میدهد. این وسیله برای جلوگیری از بازگشت درد نیز مفید است.
۸. آیا خار پاشنه خطرناک است؟
این عارضه خطر جانی ندارد اما میتواند عملکرد پا را مختل کرده، باعث لنگیدن شود و در طولانیمدت مشکلات زانو و کمر ایجاد کند.
۹. چه تمرینهایی برای درمان خار پاشنه مناسب هستند؟
تمرینات کششی ساق پا، کشش فاشیای کف پا، تقویت عضلات کف پا و حرکات تعادلی از بهترین تمرینهای درمانی هستند که فیزیوتراپیست با توجه به شرایط بیمار تجویز میکند.
۱۰. چه مدت طول میکشد تا درد خار پاشنه بهبود پیدا کند؟
در اغلب افراد بین ۴ تا ۸ هفته با فیزیوتراپی مناسب، درد بهطور چشمگیری کاهش مییابد. درمان کامل ممکن است چند ماه زمان ببرد.
